Menu główne

Pod patronatem

Sieć serwisów miejskich

Wakacje
Start > Kociewie > Zasłużeni dla Kociewia27.04.2008
Znani i wielcy


Brejski Jan (1863-1934), urodzony w Pączewie, działacz społeczny i narodowy, redaktor, publicysta, polityk i mąż stanu. Założyciel tajnego kółka filomackiego w Starogardzie (1885). W 1919 r. zabiegał w Wersalu o powrót Pomorza do Polski. Wojewoda pomorski (1920-1924). Grób w Toruniu.

 

Ceynowa Florian (1817-1881), lekarz, działacz społeczny i polityczny, przywódca marszu zbrojnego chłopów na garnizon pruski w Starogardzie w 1846 r., autor wielu prac o języku i folklorze kaszubskim i kociewskim.

 

Ciechowski Grzegorz  (1957-2001), autor, kompozytor, muzyk - "człowiek - orkiestra": wokalista, instrumentalista, flecista, kompozytor, producent...

 patrz: Republika Obywatela G.C.

 

Czaplewski Paweł (1877-1963), ksiądz, urodzony w Zblewie, zasłużony historyk Pomorza. W czerwcu 1919r. przesłał uczestnikom konferencji w Wersalu dokument w sposób naukowy uzasadniający prawa Polski do Pomorza. Prezes Towarzystwa naukowego w Toruniu, więzień obozu koncentracyjnego w Stutthofie. napisał około 60 prac historycznych. Grób w Godziszewie.

 

Dambek Józef (1903-1944), kierownik szkoły w Kobylu pod Skarszewami (1931-1939). Założyciel Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Kaszubski" (1940) i "Gryf Pomorski" (1941), i jej faktyczny przywódca. Zamordowany przez gestapowca. W szkole tablica pamiątkowa (izba pamiątek).

 

Dylkiewicz  Józef  (1906-1989) – kronikarz, poeta, publicysta, nauczyciel, bibliotekarz, satyryk, mieszkał i działał w Tczewie

 

Forsterowie: Johann Reinhold (1729-1798), podróżnik i przyrodnik, pochodzenia szkockiego, urodzony w Tczewie, uczestnik drugiej podróży dookoła świata J.Cooka, oraz syn Jerzy Adam (1754-1794), współtowarzysz podróży ojca, również geograf i przyrodnik, autor głośnego opisu tej podróży, profesor Uniwersytetu Wileńskiego, literat, patriota.

 

Frydryszewski Zdzisław  (1929-2007) – pułkownik pożarnictwa, pasjonat, opracował „Kronikę Ochotniczej Straży Pożarnej Miasta Tczewa (1582-1997)

 

Garnuszewski Antoni (1857-1921), urodzony w Nowych Dobrach na północny zachód od Świecia, z wykształcenia inżynier-chemik, poliglota (znał ok.30 języków), znany w całym świecie literackim tłumacz na esperanto najbardziej wartościowych dzieł polskich i innych.

 

Górski Antoni, 1926 r. - 2005.W 1985 r. TMZK wydaje jego zbiorek poezji kociewskiej "Modraki". W druku są opracowane przez autora "Hafty kociewskie", "Gawandy Kaźmniyrza" (drukowane w odcinkach w "Gazecie Kociewskiej") oraz wiersze "Maki i modraki".

 

Jackowski Hiacenty (1805-1877), działacz społeczny i narodowy, urodzony w Jabłonowie, jeden z przywódców powstania styczniowego na Pomorzu, członek Towarzystwa naukowego w Toruniu. Grób w Jabłonowie.

 

Janowicz Bernard , 1908 r.-, autor dwukrotnie wydanych "Bajek kociewskich" (1975, 1994), znany równiez z publikowanych w "Gazecie Kociewskiej" gwarowych "powiedzónek", pod nazwą "Kipki Opałki" oraz wspomnień o Starogardzie. Przez ponad półwiecze wierny towarzystwom śpiewaczym, współorganizator chóru "Lutnia".

 

Jan z Jani (ok.1400-1461), członek Towarzystwa Jaszczurczego, jedyny z Kociewia, i Związku Pruskiego, przywódca w wojnie 13-letniej, starosta środkowego Pomorza, wojewoda pomorski (1434-1461). Grób w Starogardzie lub w Kościelnej Jani.

 

Karwatowa z Bardzkich Anna (1854-1932), urodzona w Małym Turzu pod Tczewem, autorka wielu powieści i utworów scenicznych patriotycznych, podtrzymujących na duchu Polaków pod zaborem pruskim, jak "Mieczysław-książę polski" i "Na naszej glebie".

 

Keller Szczepan (1827-1872), ksiądz, wybitny folklorysta i etnograf Kaszub i Kociewia, pisarz, założyciel i redaktor "Pielgrzyma" w Pelplinie (1868), inspektor szkolny, pedagog, pochowany w Pogódkach.

 

Klim Roman (1940-2000) – regionalista, muzealnik, miłośnik Kociewia i Żuław, twórca Muzeum Wisły w Tczewie, Honorowy Obywatel Miasta Tczewa 

 

Kopernik Mikołaj (1473-1543), genialny astronom, matematyk, ekonomista, lekarz, spokrewniony przez babkę z rodu Watzenrode z Konopackimi na Kociewiu. Tradycja przypisuje mu zaprojektowanie "dzieła wodnego" (wodociągów) w Starogardzie, gdzie mieszkała jego siostrzenica, Regina, którą zapewne odwiedzał i której dzieciom poczynił zapis w testamencie.

 

Kowalski Leon (1882-1952), dr, działacz społeczny i narodowy, filomata, drukarz, redaktor "Naszej Gazety" w Starogardzie (1910-1914), tamże zastępca prezesa "Sokoła" (1908-1914), założyciel i pierwszy prezes "Lutni" (1913), powstaniec wielkopolski, starosta (1927-1932) i burmistrz Świecia (1936).

 

Kryza Stanisław (1877-1969), dr medycyny, filomata, powstaniec wielkopolski, dyrektor szpitala w Kocborowie (1920-1939 i 1945-1948), który nosi jego imię, jeden z najwybitniejszych psychiatrów polskich.

 

Kujot Stanisław (1845-1914), ksiądz, historyk-samouk, twórca tzw. pelplińskiej szkoły historycznej, ojciec polskiej historiografii pomorza, autor wielu książek, w tym "Dziejów Prus Królewskich" (do 1308), doktor honoris causa Uniwersytetu Jagiellońskigo.

 

Kułakowski Zygmunt (1917-1986) – działacz społeczny, regionalista, prezes Towarzystwa Miłośników Ziemi Tczewskiej

 

Misiorny Michał  (1933-2005)- krytyk teatralny, pisarz, tłumacz, eseista, publicysta, mieszkał i uczył się w Tczewie

 

Landowski Roman  (1937-2007) – poeta, pisarz, regionalista, redaktor naczelny „Kociewskiego Magazynu Regionalnego”, autor wielu publikacji o małej Ojczyźnie, Honorowy Obywatel Miasta Tczewa, otrzymał medal „Pro Domo Trsoviensi”

 

Łajming Anna  (1904-2003) – pomorska pisarka, jej wspomnienia „Mój dom” dotyczą szesnastu lat spędzonych w Tczewie

 

Lemka Henryk  (1918-2002) – instruktor kulturalny, reżyser, założyciel teatrzyku dziecięcego „Baj”w Tczewie, otrzymał medal „Pro Domo Trsoviensi”

 

Łaszewski Stefan (1862-1924), działacz społeczny i narodowy, wychowanek Collegium Marianum w Pelplinie, adwokat, dr, od 1892 obrońca polskich organizacji przed sądami niemieckimi, poseł na sejm RP, I wojewoda pomorski (17.10.1919-27.7.1920), prezes sądu najwyższego, grób w Pelplinie.

 

Nierzwicki Franciszek (1821-1904), "Stary franek", działacz społeczny i narodowy, urodzony w Więckowach, pisarz regionalny i korespondent gazet polskich, mąż zaufania Rzadu narodowego w powstaniu styczniowym, do którego wysłał 18 ochotników spod Skarszew. Pochowany w Pogódkach.

 

Olimpijczycy: starogardzianin Brunon Bendig, brązowy medal w boksie w Rzymie 1960, tczewianin Kazimierz Zimny, brązowy medal w biegu na 5000 m w Rzymie 1960, starogardzianin Kazimierz Deyna, złoty medal w piłce nożnej w Monachium 1972, pelplinianin Leszek Kosedowski, brązowy medal w boksie w Montrealu 1976, Czesława Kościańska z b. "Unii" Tczew, srebrny medal w wioślarstwie w Moskwie 1980, Krzysztof Kosedowski, brązowy medal w boksie w Moskwie 1980, z Tczewa: Kornelia Sawicka  - Olimpiada w pływaniu w Seulu 1988Izabela Burczyk - Olimpiada w pływaniu w Atlancie 1996.

 

ks. Pasierb Janusz Stanisław (1929-1993) – humanista, poeta, historyk sztuki, pedagog, kaznodzieja, mieszkał i uczył się w Tczewie, Honorowy Obywatel Miasta Tczewa

 

Raduński Edmund (1889-1939), filareta, student Uniwersytetu jagiellońskiego, w 1918 r. osiadł w Tczewie. Był prezesem Banku Ludowego, PCK i Białego Krzyża. Sekretarzował w magistracie. Autor monografii "Zarys dziejów miasta Tczewa" (1927). Był redaktorem, Rozstrzelany w koszarach Tczewa.

 

Sawicki Franciszek (1877-1952), ksiądz, doktor teologii i filozofii, twórca pelplińskiej szkoły filozoficznej, rozsławił imię Polski.

 

Scultet Aleksander (koniec XV w.-ok.1564), rodem z Tczewa, kanonik fromborski, współpracownik M. Kopernika, przyrodnik, podróżnik, geograf i historyk, autor monumentalnej "Chronographii", więzień inkwizycji.

 

Sobieska "Berbiluna" (1672-1677) o oryginalnym imieniu francuskim (de la Berbilune), córka Jana i Marii Sobieskich, urodzona 15 października w Gniewie, ochrzczona już jako królewna w kościele parafialnym w Jaworowie 19 lipca 1676 r. Na chrzcie otrzymała imiona Adelajda Teofila Ludwika, zmarła 10 lutego 1677 r. zapewne w Warszawie. Według podania jakiś czarodziej w najdłuższą noc w roku na zamku w Gniewie wywoływał ducha Adelajdy, która zawsze ukazywała się w towarzystwie "Czarnej Damy" - matki Marysieńki.

 

Sobieski Jan (1629-1696), od 1667 starosta gniewski, od 1674 - król polski. Wzbogacił Gniew i Piaseczno o nowe obiekty architektury. Najpopularniejszy na Pomorzu spośród królów polskich.

 

Sychta Bernard (1907-1982), ksiądz prałat, dr (kanonik), urodzony na Kaszubach, od 1928 na stałe aż do śmierci przebywający na Kociewiu, w tym od 1947 r. w Pelplinie, pisarz i poeta, badacz i uczony, malarz i rysownik, największy folklorysta Kaszub, Kociewia i Borów Tucholskich, autor m.in. "Wesela kociewskiego" (1959), "Słownika gwar kaszubskich" (1967-1976) oraz "Słownictwa kociewskiego" (1980). Uhonorowany m.in. tytułem honoris causa Uniwersytetu Gdańskiego (1982). Zmarł i pochowany w Pelplinie.

 

Wrycza Józef (1884-1961), urodzony w Zblewie, ksiądz, powstaniec wielkopolski, podpułkownik, działacz społeczny w Wielu, prezes Rady Naczelnej "Gryf Pomorski" (1941-1943), pseudonim "Rawycz", pochowany w Tucholi.

 

Wybicki Józef (1747-1822), prawnik, polityk, żołnierz, pisarz, publicysta, praktykowął w sądzie w Skarszewach (1762-1767), poseł na sejmy, inicjator konfederacji pomorskiej w Starogardzie (1769), twórca "Mazurka Dąbrowskiego" (1797). Spokrewniony z Jacobsonami w Starogardzkiem.

 

Zagłoba-Zygler Zdzisław (1915-1971), żołnierz września, powstaniec warszawski, działacz ZHP i PTTK szczególnie na terenie Tlenia, gdzie kilka szlaków pieszych otrzymało jego imię. Pochowany w Bydgoszczy.

 


Portrety

Bernard Janowicz

Antoni Górski

Grzegorz Ciechowski

Roman Landowski

Republika Obywatela G.C.
» Grzegorz Ciechowski
» Teksty (wybór)
» O Grześku Ciechowskim...
» O sobie samym
» Grzegorz z... Tczewa
» Mix muzyczny
Drukuj stronęWstecz
 
(C) 2002-2005 :: smart.art.pl :: Wojciech Kamień
Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie bez zgody zabronione.